Cyhoeddi Adolygiad Anthony Pierce

Mae'r Eglwys yng Nghymru wedi cyhoeddi canfyddiadau adolygiad manwl ynglŷn â’r modd y penodwyd Anthony Pierce, cyn-Esgob Abertawe ac Aberhonddu, i swyddi uwch yn yr eglwys yn y 1990au, a hynny er bod uwch glerigion yn gwybod am honiadau o gam-drin rhywiol yn ei erbyn.

Carcharwyd Mr Pierce, a fu’n Esgob rhwng 1999 a 2008, am bedair blynedd ym mis Mawrth y llynedd ar ôl cyfaddef i droseddau rhywiol neilltuol yn erbyn bachgen dan 16 oed, a gyflawnwyd rhwng 1985 a 1990, pan oedd yn offeiriad plwyf yn ardal West Cross yn Abertawe.

Pan gyfaddefwyd i’r troseddau hynny yn 2025, aeth yr Eglwys yng Nghymru ati i adolygu’r modd y cafodd materion yn ymwneud â Mr Pierce eu trin yn y gorffennol a gwelwyd bod uwch glerigion yn gwybod am honiadau o gam-drin rhywiol yn ei erbyn pan gafodd ei benodi'n Archddiacon yn 1995 ac yna'n Esgob Abertawe ac Aberhonddu yn 1999. Ni chafodd yr honiadau hyn eu hadrodd i'r heddlu tan 2010. O ganlyniad, penododd yr Eglwys Gabrielle Higgins i gynnal adolygiad sydd bellach wedi'i gyhoeddi.

Wrth i’r adolygiad gael ei baratoi, mae'r Eglwys yng Nghymru hefyd wedi bwrw ymlaen ag atgyfeiriad i’w dribiwnlys Disgyblu. O ganlyniad i ganfyddiadau'r Tribiwnlys, mae Esgob Abertawe ac Aberhonddu, y Gwir Barchedig John Lomas, wedi diorseddu Mr Pierce o'r urddau sanctaidd ac nid yw mwyach yn yr offeiriadaeth yn yr Eglwys yng Nghymru. Gellir darllen y penderfyniad yma.

Wrth ymateb i'r adolygiad, dywedodd Archesgob Cymru, y Parchedig Cherry Vann: "Rhaid i ni roi’r flaenoriaeth eithaf bob amser i les dioddefwyr camdriniaeth, ac rydym am estyn ein hymddiheuriadau mwyaf didwyll i'r rhai sydd wedi cael eu methu gan yr Eglwys yn y gorffennol.

"Rwyf am ddiolch i Gabrielle Higgins am ei gwaith trylwyr a chydwybodol ar yr adolygiad hwn. Mae wedi mynd ati i archwilio’n drylwyr i faterion cymhleth ac anodd sy'n mynd yn ôl ddegawdau lawer. Rydym yn ddyledus iddi am y ffordd gwbl broffesiynol y mae hi wedi ymdrin â'r dasg heriol hon.

"Mae'r adolygiad yn dangos yn fanwl boenus y cyfleoedd a gollwyd, y rhagdybiaethau niweidiol a'r prosesau annigonol a oedd yn nodweddu ymateb yr Eglwys i'r honiadau hyn o gam-driniaeth am yn llawer rhy hir.

"Mae’r catalog hwn o fethiannau yn sicr yn destun cywilydd i'r Eglwys a bydd wedi achosi trawma pellach i’r rhai sydd wedi dioddef camdriniaeth a'u teuluoedd.

"Er bod prosesau diogelu'r Eglwys yng Nghymru wedi gwella'n aruthrol ers yr adegau y mae’r adolygiad yn eu cwmpasu, does yna ddim lle i fod yn hunanfodlon, ac rydym wedi ymrwymo i sicrhau bod ein prosesau bob amser yn dilyn yr arferion gorau cyfredol.

"Rwy'n croesawu ac yn derbyn canfyddiadau ac argymhellion yr adolygiad yn llawn, ac rydym yn gweithredu'r holl newidiadau sydd angen eu gwneud."

Dywedodd Esgob Abertawe ac Aberhonddu, y Gwir Barchedig John Lomas: "Mae'r trawma i ddioddefwyr camdriniaeth yn yr Eglwys yn gymaint gwaeth oherwydd i’w hymddiriedaeth gael ei chwalu’n llwyr yn sgil methiannau'r Eglwys fel sefydliad, fel y gwelwyd yn yr adolygiad hwn.

"Er nad oes dim yn y byd a all gywiro camgymeriadau'r gorffennol, ac na allwn ond ymddiheuro’n llwyr ac yn ddiffuant am y methiannau sydd wedi dod i’r golwg yn yr adolygiad hwn, hyderwn y bydd yr adolygiad yn dangos ein bod yn benderfynol o fod yn glir a chadarn yn ein bwriad i sicrhau na all y fath bethau fyth ddigwydd eto.

"Dim ond trwy wneud y peth iawn y gallwn ddechrau adfer hyder yn yr Eglwys, ac mae cyhoeddi'r adolygiad hwn, a'n hymrwymiad i'r camau gweithredu sy'n deillio ohono, yn dangos ein bod yn benderfynol o wneud hynny."

Dywedodd yr Athro Medwin Hughes, Cadeirydd Corff y Cynrychiolwyr yr Eglwys yng Nghymru: "Wrth gomisiynu'r adolygiad hwn, mae'r Eglwys yng Nghymru wedi dangos ei pharodrwydd i wynebu ei methiannau yn y gorffennol a sicrhau bod ei phrosesau'n addas i'r diben ar gyfer y presennol a'r dyfodol.

"Mae'n wir bod cynnydd enfawr wedi'i wneud ym maes diogelu o fewn yr Eglwys ers y digwyddiadau y mae’r adolygiad hwn yn eu cwmpasu. Ond mae gwaith i'w wneud o hyd, ac rydym yn benderfynol y bydd yr holl newidiadau angenrheidiol yn cael eu gwneud cyn gynted â phosibl.

"Buddiannau dioddefwyr a'u teuluoedd yw canolbwynt y broses i gyd, ac rwy'n gwybod bod tîm diogelu'r Eglwys yng Nghymru yn gweithio'n galed i sicrhau'r ymateb gorau posibl i unrhyw un sy'n datgelu bod yna gamdriniaeth neu bryderon o fewn yr Eglwys yng Nghymru.

"Mae'r gwersi a ddaeth i’r amlwg yn yr adolygiad hwn yn rhai anodd, ond rydym yn bwriadu sicrhau eu bod yn cael eu dysgu'n drylwyr a'u cymhwyso'n gyson, fel na all yr amgylchiadau y mae'r adolygiad hwn wedi eu datgelu fyth godi eto."

Dywedodd llefarydd ar ran yr Eglwys yng Nghymru:

"Mae'r Eglwys yng Nghymru yn benderfynol o ddangos bod yma le diogel, a bod unrhyw un sy'n codi pryder yn cael ei gymryd o ddifrif, ei drin yn dosturiol, a'i ystyried yn unol â'r safonau cyfredol uchaf. Os yw dioddefwyr a goroeswyr camdriniaeth wedi cael eu hesgeuluso gan ein pobl a'n prosesau yn y gorffennol, rydym yn bwriadu cymryd cyfrifoldeb am y ffaith honno a chymhwyso'r gwersi sydd wedi'u dysgu yn llawn.

"Does dim lle i unrhyw fath o gamdriniaeth yn yr Eglwys yng Nghymru. Rydym yn rhoi'r flaenoriaeth uchaf i ofal ac amddiffyn plant ac i bobl agored i niwed yn ein cymunedau. I'r perwyl hwn, rydym yn adolygu ein gweithdrefnau diogelu yn rheolaidd ac yn darparu hyfforddiant helaeth i staff a gwirfoddolwyr".

Dylai unrhyw un sydd â phryderon diogelu gysylltu ag aelod o'n tîm drwy wefan yr Eglwys yng Nghymru:

Gwefan: https://www.churchinwales.org.uk/cy/clergy-and-members/safeguarding/reporting-safeguarding-concern/

Ffôn: 02920 348200

Fel arall, mae Safe Spaces yn wasanaeth cymorth annibynnol rhad ac am ddim, ac mae'n darparu lle cyfrinachol, personol a diogel i unrhyw un sydd wedi cael ei gam-drin yn sgil ei berthynas ag Eglwys Loegr, yr Eglwys Gatholig yng Nghymru a Lloegr neu'r Eglwys yng Nghymru. Dyma’r manylion ar gyfer cysylltu â'r tîm Safe Spaces:

Gwefan: www.safespacesenglandandwales.org.uk

Ffôn: 0300 303 1056 (ffôn ateb ar gael y tu allan i'r oriau agor)

E-bost: safespaces@firstlight.org.uk

Dylai unrhyw un sydd â phryderon neu wybodaeth am yr achos hwn gysylltu â Heddlu De Cymru ar 101.