Awdurdod a Dylanwad

Camau Cynnar

Gall dysgwyr:

• ddechrau sylweddoli bod rhai pobl bwysig yn dylanwadu arnyn nhw, a bod hyn yn effeithio ar y ffordd y maen nhw’n teimlo, yn meddwl ac yn ymddwyn
• dechrau adnabod arweinwyr Cristnogol a'u swyddogaeth mewn cymunedau eglwysig a ffydd
• dechrau adnabod pobl bwysig yn y Beibl a sut roedden nhw'n dylanwadu ar eraill.

Ymhellach Ar Hyd y Daith

Gall dysgwyr:

• drafod yr hyn sy’n gallu ffurfio hunaniaeth (er enghraifft, cydberthnasau, ffyrdd o fyw, credoau a lle) a'r ffordd y mae'r rhain yn dylanwadu ar bobl a'u cymunedau
• adnabod ac archwilio gwahanol ffynonellau awdurdod mewn cyd-destunau crefyddol ac anghrefyddol (er enghraifft, arweinwyr, cydberthnasau, testunau, codau ymddygiad a thraddodiadau).
• deall bod ffynonellau awdurdod yn dylanwadu ar fywydau pobl mewn amrywiaeth o ffyrdd
• deall swyddogaeth arweinwyr ffydd yn eu cymuned
• archwilio beth allai 'pwrpas' neu "alwedigaeth" ei olygu i bobl llawn ffydd
• adnabod gwahanol fathau o arweinwyr y Beibl a sut roedden nhw'n dylanwadu ar eraill
• trafod dylanwad Iesu ar fywydau'r bobl yr oedd yn eu cyfarfod.

Yn Ddiweddarach

Gall dysgwyr:

• ddadansoddi a gwerthuso cydberthnasau cymhleth sy'n bodoli ymhlith ac ar draws ffynonellau awdurdod (yn cynnwys eu rhai nhw eu hunain)
• ystyried yn feirniadol awdurdod profiad a chydwybod grefyddol ac ysbrydol, yn y gorffennol a'r presennol, a'u heffaith ar bobl, cymdeithas a diwylliant
• ymgysylltu ag arweinwyr a chyrff crefyddol gan ofyn cwestiynau priodol am eu rôl/credoau/teithiau ffydd er mwyn gwella dealltwriaeth
• Astudio addoldai yn eu cynefin a rôl yr arweinydd/swyddogion.

Camau Cynnar

Gall dysgwyr:

• ddechrau dod yn ymwybodol o ddylanwadau pwysig ym mywydau pobl eraill, a'r ffaith bod eu profiadau'n debyg ac yn wahanol i'w profiadau eu hunain.

Ymhellach Ar Hyd y Daith

Gall dysgwyr:

• archwilio'r ffaith y caiff ffynonellau awdurdod eu dehongli mewn ffyrdd gwahanol gan bobl a grwpiau amrywiol, o fewn cyd-destunau crefyddol ac anghrefyddol
• adnabod dylanwadau ar ddehongliadau a bod rhai ffynonellau awdurdod yn fwy dylanwadol nag eraill i wahanol bobl, grwpiau a chymdeithasau
• archwilio ffynonellau awdurdod mewn Cristnogaeth
• deall sut mae'r Beibl yn ffynhonnell awdurdod i Gristnogion a pham
• deall sut mae grwpiau gwahanol o fewn Cristnogaeth yn dehongli'r Beibl yn wahanol.

Yn Ddiweddarach

Gall dysgwyr:

• ddefnyddio sawl ffynhonnell awdurdod i werthuso dehongliadau crefyddol ac anghrefyddol o faterion sy'n berthnasol i'r cyflwr dynol, a gallan nhw gyflwyno eu safbwyntiau gwybodus eu hunain
• ystyried yn feirniadol sut a pham y gall profiadau a chysyniadau o awdurdod newid dros amser.

Camau Cynnar

Gall dysgwyr:

• ddeall y gall dewisiadau effeithio ar eu gweithredoedd
• dangos ymwybyddiaeth o ddylanwadau ar eu dewisiadau
• dangos ymwybyddiaeth o sut mae Cristnogion yn cael eu harwain gan ddysgeidiaeth Iesu.

Ymhellach Ar Hyd y Daith

Gall dysgwyr:

• sylweddoli sut mae pobl a chymunedau'n defnyddio ffynonellau crefyddol ac anghrefyddol o awdurdod i'w harwain yn eu bywydau a llywio penderfyniadau pwysig
• deall sut mae cymunedau Cristnogol yn defnyddio'r Beibl i'w harwain
• deall swyddogaeth arweinwyr yr eglwys wrth gefnogi ac arwain Cristnogion.

Yn Ddiweddarach

Gall dysgwyr:

• ddefnyddio eu gwybodaeth am amrywiaeth o ffynonellau awdurdod, a'u dealltwriaeth ohonyn nhw, i ymgysylltu'n feirniadol â materion neu drafodaethau moesegol cyfoes, a dylanwadu ar weithredoedd a chanlyniadau posibl (er enghraifft, her, consensws a chymodi).

Pa reolau neu ganllawiau sy'n sylfaen i fywyd pobl sy'n ddyngarol?

Mae egwyddorion dyngarwch, niwtraliaeth, didueddrwydd ac annibyniaeth yn hanfodol i weithredu dyngarol.

Ystyriwch beth oedd yn digwydd yn fyd-eang pan sefydlwyd y Cenhedloedd Unedig a pha effaith y mae gwaith y sefydliad hwn wedi’i gael ar y byd heddiw. Beth yw'r symbolaeth yn logo'r Cenhedloedd Unedig?

Daeth y Cenhedloedd Unedig at ei gilydd i greu rheolau ar gyfer byw. Roedd y rheolau hyn yn cynnwys sefydlu sefydliad iechyd byd-eang a elwir yn Sefydliad Iechyd y Byd. Mae Sefydliad Iechyd y Byd (WHO) yn diffinio iechyd fel cyflwr o lesiant corfforol, meddyliol a chymdeithasol llwyr, ac nid dim ond absenoldeb clefyd neu wendid.

Trafodwch y datganiad hwn a'r hyn y mae'n ei olygu. Gwerthuswch pam y byddai Sefydliad Iechyd y Byd fel sefydliad dyngarol yn ystyried bod llesiant byd-eang yn bwysig?

Y Torah a'r Tenakh yw'r prif ffynonellau doethineb ac arweiniad y mae Iddewon yn myfyrio arnyn nhw er mwyn gwella eu perthynas â Duw a byw bywydau da.

Mae'r Tenakh yn destun sanctaidd mewn Iddewiaeth ac mae'n cael ei ddisgrifio fel y Beibl Hebraeg. Mae Iddewon yn cyfeirio at y testun hwn fel y gyfraith ysgrifenedig. Mae'r Torah yn rhan o'r Tenakh. Meddyliwch am arwyddocâd Shavuot - dathliad o ail gyfamod Duw â'r holl bobl Iddewig ar Fynydd Sinai. Mae perthynas Iddewon â Duw yn berthynas gyfamod. Ewch ati i archwilio a dehongli ystyr hyn.

Pa weddïau arbennig sy'n cael eu defnyddio mewn Iddewiaeth?

Mae'r Shema yn weddi arbennig sydd wedi'i hysgrifennu yn y Torah. Mae pobl Iddewig yn adrodd y Shema bob bore a phob gyda'r nos i'w helpu i glywed a siarad â Duw.

Astudiwch arwyddocâd y Shema i Iddewiaeth. Mae mezuzah yn dal y Shema ar gatiau a fframiau drysau – pam mae hyn yn bwysig a beth mae hyn yn ei symboleiddio?

Mae rhai Cristnogion yn ceisio cael arweiniad gan y Beibl a'i ddefnyddio i gryfhau eu perthynas bersonol â Duw. I lawer o Gristnogion, mae'r berthynas rhwng pobl a Duw yn cael ei disgrifio weithiau fel y berthynas rhwng plentyn a rhiant.

Pa weddïau sy'n bwysig i Gristnogion a pham?

‘Ein Tad, yr hwn wyt yn y nefoedd', yw llinell gyntaf y weddi Gristnogol, 'Gweddi'r Arglwydd’. Yn yr iaith Aramaeg (yr iaith yr oedd Iesu yn ei siarad), mae 'abba' yn golygu 'tad' mewn ffordd y byddai plentyn ddim ond yn siarad â'i "dad" ei hun. Mae 'Gweddi'r Arglwydd' yn Nhestament Newydd y Beibl, yn efengylau Mathew a Luc.

Mewn faint o ieithoedd gwahanol y mae Gweddi'r Arglwydd yn cael ei hadrodd?

Roedd yr Iesu yn addysgu Gweddi'r Arglwydd i'w ddilynwyr, ac mae'n un o'r gweddïau mwyaf poblogaidd a ddefnyddir gan lawer o Gristnogion ledled y byd. Mae'n cael ei hadrodd mewn llawer o ieithoedd gwahanol.

Dadansoddwch ystyr 'Gweddi'r Arglwydd'. Pam mae geiriau'r weddi hon yn bwysig i rai Cristnogion? Eglurwch sut y gallai perthynas â Duw effeithio ar sut y gall Cristnogion ddewis byw eu bywydau.

Beth yw ein cyfrifoldebau?

Mae Testament Newydd y Beibl yn esbonio i Gristnogion sut y daeth Duw i fyw yn eu plith yn y pen draw ar ffurf yr Iesu, fel y gallai Ef addysgu pobl sut i fyw yn gyfrifol.