Ysgol Glanaethwy ac actorion Rownd a Rownd yn dod â hanes Bangor yn fyw

Bydd perfformwyr o Ysgol Glanaethwy yn ymuno ag actorion Rownd a Rownd, Gwenno Beech (Mair) a Macsen Wyn Hughes (Ioan), ar lwyfan yng Nghadeirlan Bangor y mis hwn mewn cynhyrchiad sy’n cyfuno drama, cerddoriaeth a chân.

Wedi’i ysgrifennu a’i gyfarwyddo gan Cefin Roberts, bydd Dinas Noddfa – City of Refuge yn tywys cynulleidfaoedd o’r gymuned a sefydlwyd gan Ddeiniol Sant yn y chweched ganrif i Fangor heddiw, gyda thri pherfformiad ar 30 a 31 Hydref.

Mae’r cast hefyd yn cynnwys Cedron Siôn, cyn-actor Rownd a Rownd ac un o gyn-enillwyr Gwobr Bryn Terfel. Mae’n chwarae tair rôl ar draws y canrifoedd: Deiniol Sant, Owain Glyndŵr a Daniel, gofalwr y Gadeirlan yn y presennol.

Mae’r stori’n dechrau pan fydd Mark a Ruth, cwpl ifanc o Fangor, yn dod i mewn i’r Gadeirlan i ddianc rhag yr oerfel. Wrth iddyn nhw grwydro’r adeilad, mae pobl a digwyddiadau o’i gorffennol yn ymddangos o’u cwmpas, gan ddatgelu hanes yr adeilad a’r ddinas a dyfodd o’i gwmpas.

Mae’r stori’n dechrau pan fydd Mark a Ruth, cwpl ifanc o Fangor, yn camu i mewn i’r Gadeirlan i ddianc rhag yr oerfel. Wrth iddyn nhw grwydro’r adeilad, mae cymeriadau o orffennol y Gadeirlan yn ymddangos o’u cwmpas, gan ddatgelu hanes yr adeilad a’r ddinas a dyfodd o’i amgylch.

Mae’r cynhyrchiad yn symud rhwng y gorffennol a’r presennol, gyda newidiadau yn y ddrama a’r arddull gerddorol yn dangos y canrifoedd yn mynd heibio. Yn y pen draw, daw Deiniol Sant yn Daniel, dyn ifanc sy’n croesawu ymwelwyr i’r Gadeirlan heddiw. 

Y Gadeirlan ei hun yw’r prif gymeriad, gan roi cyfle i’r gynulleidfa brofi ei hanes yn yr union fan lle digwyddodd.

Bydd tri pherfformiad ar 30 a 31 Hydref.

Awdur, actor a chyfarwyddwr cerddoriaeth a theatr o Gymru yw Cefin Roberts. Gyda’i wraig, Rhian, sefydlodd Ysgol Glanaethwy, y daeth ei chôr yn gyfarwydd i gynulleidfaoedd teledu drwy Last Choir Standing ar BBC One yn 2008 a Britain’s Got Talent ar ITV yn 2015. Enillodd Côr Glanaethwy deitl Côr y Byd yn Eisteddfod Gerddorol Ryngwladol Llangollen yn 2024 hefyd.

Yn ymuno â’r cast a’r corws mae Côr Cofnod o Gaernarfon a Chôr Hogia’r Ddwylan, sydd ag aelodau o ddwy ochr Afon Menai.

Meddai Cefin: “Pan dderbyniais yr her o greu sioe i ddathlu’r pen-blwydd arbennig hwn yn hanes Cadeirlan Bangor, roeddwn i’n gwybod o’r cychwyn y byddai’n gynhyrchiad mawr ym mhob ystyr. Pan ddarganfyddais fod yr hanes yn cynnwys cymeriadau mor lliwgar â Dewi Sant, Dafydd ap Gwilym, Owain Glyndŵr, y Frenhines Elisabeth I a’r Esgob John Warren (y cafodd pistol ei anelu ato yn ystod un cyfnod arbennig o gythryblus yn hanes y Gadeirlan), sylweddolais fod gen i stori epig ar fy nwylo.

“Wrth wraidd y stori hon mae’r bobl sy’n crwydro ar gyrion Cadeirlan Bangor, pobl sydd o hyd yn chwilio am loches a noddfa. Trwy ddawns, cân a drama, rydyn ni’n gobeithio plethu’r holl straeon lliwgar hyn mewn digwyddiad theatrig sy’n deilwng o’r achlysur.”

Meddai Esgob Bangor, Manon Ceridwen James: “Mae croeso a lletygarwch wedi bod yn rhan o’r stori Gristnogol ym Mangor ers i Deiniol Sant sefydlu ei gymuned yma 1,500 o flynyddoedd yn ôl. Maen nhw’n dal yn ganolog i’n ffydd ac i fywyd y Gadeirlan heddiw.

“Rwy’n edrych ymlaen at weld y cynhyrchiad hwn yn dod â hanes Bangor yn fyw. Bydd yn dathlu ein treftadaeth Gristnogol ac yn ein gwahodd i feddwl am sut rydyn ni’n cynnig croeso a noddfa i bobl heddiw.”

Tyfodd Bangor o amgylch y gymuned Gristnogol a sefydlwyd gan Deiniol Sant tua 525 OC. Daw ei henw o’r bangor, sef y lloc wedi’i amgáu â ffens o wiail plethiedig a oedd yn amgylchynu’r gymuned gynnar.

Daw’r cynhyrchiad yn dilyn dathliadau 1,500 mlwyddiant y Gadeirlan yn 2025. Mae’n edrych ar ei lle parhaus yn y ddinas, gan gynnwys ei rôl yn croesawu ac yn cefnogi pobl sy’n chwilio am fwyd, cwmni a lle diogel.

Bydd y perfformiadau yng Nghadeirlan Bangor ddydd Gwener 30 Hydref am 7.30pm a dydd Sadwrn 31 Hydref am 2pm a 7.30pm.

Mae’r cynhyrchiad yn Gymraeg yn bennaf. Mae croeso mawr i ddysgwyr Cymraeg.

Mae tocynnau ar gael ar Eventbrite:
Dinas Noddfa | City of Refuge Tickets, Multiple dates | Eventbrite