Gwasanaeth Cysegru Esgob Newydd Bangor

Cysegrwyd Esgob Bangor a etholwyd yn ddiweddar, y Gwir Barchedig Dr Manon Ceridwen James, mewn gwasanaeth arbennig heddiw.

Daeth cannoedd o bobl o bob cwr o Gymru i Eglwys Gadeiriol Sant Gwynllyw yng Nghasnewydd i ddathlu'r Ordeinio Esgobol wrth i’r Esgob Manon gael ei heneinio a derbyn symbolau ei swydd esgobol: modrwy, croes, meitre, Beibl, a ffon fugeiliol.

Cynhaliwyd y digwyddiad yng Nghadeirlan Sant Gwynllyw gan mai hi yw eglwys gadeiriol Archesgob presennol Cymru, y Parchedicaf Cherry Vann. Gallwch wylio'r llifiad byw ar YouTube yma: Cysegru - YouTube.

Dilynodd y gwasanaeth cysegru hwn etholiad yr Esgob Manon ym mis Mehefin fel 82ain Esgob Bangor, ac benywaidd cyntaf yn yr esgobaeth. Magwyd yr Esgob Manon yn Nefyn, ym Mhen Llŷn, a chafodd ei hordeinio'n ddiacon yn 1994 yn Eglwys Gadeiriol Bangor cyn bod yn un o'r menywod cyntaf i gael ei hordeinio'n offeiriad yn yr esgobaeth yn 1997. Mae hi wedi gwasanaethu fel offeiriad plwyf yn esgobaethau Bangor a Llanelwy, yn ogystal â dal amrywiaeth o rolau esgobaethol mewn hyfforddiant, addysg a galwedigaethau, yr olaf ohonynt fel Cyfarwyddwr Gweinidogaeth yn Athrofa Padarn Sant cyn iddi ddod yn Ddeon eglwys gadeiriol Bangor ym mis Hydref 2025.

Mae'r Ordeinio Esgobol yn cyd-daro’n agos gyda dau ddyddiad yng Nghalendr yr Eglwys sy'n arwyddocaol i'r Gymraeg ac i Eglwys Gadeiriol ac Esgobaeth Bangor. Cynhaliwyd gwasanaeth y Synod Sanctaidd, sy'n cadarnhau statws cyfreithiol fel Esgob, yn Eglwys Gadeiriol Sant Gwynllyw ar Fedi 9fed, ar drothwy'r diwrnod pan mae'r Eglwys yn cofio dau ysgolhaig a helpodd i gyfieithu'r Llyfr Gweddi a'r Ysgrythurau i'r Gymraeg: William Salusbury a'r Esgob William Morgan. Cafodd eu gwaith effaith barhaol ar fywyd ysbrydol, iaith a llenyddiaeth Cymru. Cynhaliwyd y Cysegru ei hun y diwrnod ar ôl gŵyl Sant Deiniol, sylfaenydd yr Ysgol Fynachaidd ym Mangor Fawr y mae Esgobaeth Bangor yn tarddu ohoni.

Dechreuodd y gerddoriaeth yn y gwasanaeth gydag emyn enwog yr Esgob Timothy Rees - 'Arglwydd, trefni mean doethineb', gyda phennill a addasodd yr Esgob Manon i ddathlu seintiau sy'n gysylltiedig ag Esgobaeth Bangor.

Yn dilyn ethol yr Esgob Manon ym mis Mehefin, dywedodd Archesgob Cymru: "Mae Manon yn adnabyddus i bobl yr esgobaeth, a bydd hi'n gaffaeliad enfawr i'r esgobaeth a'r Dalaith a Mainc yr Esgobion. Rydym wrth ein bodd wrth ei hethol ac yn dymuno pob bendith iddi wrth iddi gamu i'r weinidogaeth hon."

Dywedodd yr Esgob Manon, "Rwy'n teimlo'n freintiedig iawn i gael fy ngalw i'r weinidogaeth hon. Rwyf hefyd yn ddiolchgar iawn wrth gofio'r holl bobl hynny, o fy athro ysgol Sul ymlaen, sydd wedi fy meithrin a'm hannog mewn ffydd a'm cefnogi trwy gydol fy oes. Bydd yn arbennig o arbennig cael fy ordeinio yn Eglwys Gadeiriol Casnewydd, lle gwasanaethais am gyfnod fel Canon Ddiwinydd, yng nghwmni’r teulu, ffrindiau a chydweithwyr sy'n golygu cymaint i mi.

"Yn y gwasanaeth byddwn yn gweddïo am gryfder yr Ysbryd Glân i’m harfogi arfogi ac i’m cynnal yn y weinidogaeth hon. Bydd fy ngŵr yn darllen gwers yr Hen Destament, a bydd y bregeth yn cael ei phregethu gan ffrind o'r coleg diwinyddol sydd hefyd wedi bod yn rhan o fy ngrŵp cymorth clerigwyr am y ddeng mlynedd ar hugain diwethaf. Mae gwybod fy mod yn cael fy nghynnal gan Dduw a chymaint o bobl yn ffynhonnell fawr o anogaeth.

"Wrth i mi ymateb i'r alwad hon, rwy'n gobeithio y bydd hefyd yn gyfle i bobl ar draws Esgobaeth Bangor, a thu hwnt, fyfyrio ar eu galwad eu hunain ac ar yr hyn y gallai Duw fod yn ein galw i'w wneud gyda'n gilydd. Rwy'n gyffrous o ystyried y cyfleoedd sydd gennym i wasanaethu ein cymunedau ac i rannu cariad Duw gyda phawb".

Y penwythnos nesaf, bydd yr Esgob Manon yn cael ei sefydlu yn Esgob Bangor yn Eglwys Gadeiriol Sant Deiniol. Bydd hi'n cael ei sefydlu yng nghadair yr esgob ac yn cael ei chroesawu gan gynrychiolwyr o bob rhan o Esgobaeth Bangor. Cynhelir y gwasanaeth ar ddydd Sadwrn 19eg Medi am 2 o'r gloch.