Addoli ar y cyd yn Ysgolion yr Eglwys yng Nghymru

Mae ysgolion yr Eglwys yng Nghymru wedi ymrwymo i gynnig cyd-addoliad o safon uchel. Maent yn lleoedd sy'n cydnabod ac yn gwerthfawrogi addoli ar y cyd fel rhan ganolog o feithrin ymdeimlad o gynefin ac i fynegi gweledigaeth Gristnogol yr ysgol. Yn ymarferol, mae hyn yn golygu bod strwythur, cynllunio, gwerthuso, cyfranogi, cydweithio ac arolygu addoliad i gyd yn cael eu cymryd o ddifrif gan yr ysgol, yr esgobaeth ac Addysg yr Eglwys yng Nghymru.

Mae'r ddogfen hon, a addaswyd ar gyfer cyd-destun Cymru o ganllawiau'r Eglwys Loegr, ar gydaddoli wedi'i llunio i herio, i arwain a gosod disgwyliadau ar gyfer cymunedau ysgolion yr Eglwys gan eu hannog i fyfyrio ar eu harfer ac i sicrhau bod addoli ar y cyd yn parhau i fod yn elfen berthnasol a hanfodol o addysg sy'n galluogi pob plentyn a pherson ifanc i ffynnu.

Yn ysgolion yr Eglwys yng Nghymru, mae addoli ar y cyd yn cael ei ystyried yn fwy na moment ddyddiol 'awch a rhyfeddod'. Dyma beth yw curiad calon unigryw yr ysgol ac fe'i cynigir fel rhan o gyfle ehangach i ddysgwyr ac oedolion ddod ar draws ffydd trwy gymryd rhan mewn sgyrsiau am Dduw, fel unigolion a chyda'i gilydd.

Dylai'r math hwn o gyfarfod trwy addoli fod yn wirioneddol groesawgar, yn gynhwysol ac yn enghreifftio egwyddorion lletygarwch Cristnogol. Mae hwn yn ddull sy'n ceisio diwallu anghenion pawb, ble bynnag y bônt ar eu taith o ffydd a chred.

Addoli ar y cyd a'r gyfraith

Mae'r arfer o addoli ar y cyd mewn ysgolion cymunedol wedi'i seilio yn y gorffennol hanesyddol ac wedi'i ymgorffori mewn cyfraith addysgol i fod yn 'gyfan gwbl neu'n bennaf o gymeriad Cristnogol eang'**. Mewn ysgolion Eglwysig, y gofyniad yw i adlewyrchu statws Anglicanaidd yr ysgol fel y'i mynegir yn ei dogfen ymddiriedolaeth, gan ryddhau'r rhai sy'n arwain addoli ar y cyd i adeiladu ar amrywiaeth gyfoethog a byw eu traddodiad a'u hunaniaeth Anglicanaidd. Mae addoli mewn eglwysi yn uchelgeisiol, yn esblygu'n gyson ac yn cael ei ail-ddychmygu, felly yn yr un modd, disgwylir i addoli ar y cyd mewn ysgolion Eglwys gael ei ail-ddychmygu’n barhaus ac mewn modd deinamig.

* Deddf Diwygio Addysg 1988 adran 7(1) ac adran gyfatebol Deddf Addysg 1993.

Cynhwysol, Gwahoddiad ac Ysbrydoledig

Cynhwysol

Mae addoli ar y cyd yn brofiad sydd yn cael ei rannu gydag eraill gan ei fod yn cynnwys cyfarfod, archwilio, cwestiynu, ac ymateb i eraill ac - yn achos rhai - ymateb i Dduw. Yn Ysgol yr Eglwys, gall dysgwyr yr Eglwys ddisgwyl dod ar draws addoliad sy'n gynhwysol, ac yn gwbl hygyrch i bawb. Bydd llawer o ddysgwyr a staff yn ein hysgolion yn dod o gartrefi o wahanol gefndiroedd ffydd yn ogystal â heb unrhyw gefndir ffydd. Ar ben hynny, ac yn naturiol iawn, bydd llawer o blant a phobl ifanc yn cael eu hunain ar wahanol rannau o'u taith ysbrydol yn ystod eu hamser yn yr ysgol. Dylai dysgwyr gael cyfle i feddwl a gofyn cwestiynau. Dylai fod lle i gydsynio, ac i anghytuno, i gymryd rhan ac i sefyll yn ôl; ac i ystyried. Mae'n ddisgwyliad y bydd gofal yn cael ei gymryd i sicrhau bod yr iaith a ddefnyddir gan y rhai sy'n hwyluso addoliad yn osgoi rhagdybio cred ar ran yr holl rai sy'n cymryd rhan, yn gwrando ac yn gwylio.

Ni ddylai addoli ar y cyd gael ei ‘wneud’ i neb. Bydd yn cynnwys cyfraniadau ystyrlon gan gymuned yr ysgol gyfan, gan gynnwys dysgwyr. Mae'n naturiol y bydd plant a phobl ifanc yn dod â'u profiad eu hunain i'r weithred o addoli. Mae bod yn gynhwysol yn gofyn am gyfranogiad dysgwyr wrth gynllunio, arwain a gwerthuso addoliad. Er ei fod yn rhan o fframwaith deddfwriaethol cenedlaethol, mae addoli ar y cyd mewn ysgol Eglwys yn tyfu allan o'r cyd-destun lleol ac allan o brofiad dysgwyr, gan gynnwys eu cefndiroedd diwylliannol.

Gwahoddiadol

Gall rhieni, dysgwyr a phob aelod o gymuned yr ysgol ddisgwyl dod ar draws addoliad sy'n gyson wahoddedig. Ni ddylai fod gorfodaeth i 'wneud unrhyw beth'. Yn hytrach, dylai addoli roi'r cyfle i ymgysylltu wrth ganiatáu rhyddid y rhai o wahanol grefyddau a'r rhai nad ydynt yn arddel unrhyw ffydd grefyddol i fod yn bresennol ac i ymgysylltu mewn ysbryd o ddidwylledd. Mae'r trosiad o 'danau cynnes a drysau agored'* yn cyfleu'r syniad hwn. Mae cynhesrwydd y tân yn deillio o eglurder a dilysrwydd y neges Gristnogol wrth ei wraidd. Nid oes unrhyw werth i ddod ar draws gyda fersiwn enwadurwr cyffredin isaf o ffydd. Yn bwysig, mae'r drws ar agor, mae croeso i bawb ddod i mewn ac eistedd mor agos neu mor bell i ffwrdd o'r tân ag y maent yn teimlo'n gyfforddus. Dylid gwahodd dysgwyr ac oedolion i weddïo dim ond os ydynt yn dymuno gwneud hynny a dylid eu gwahodd i weddïo yn eu ffordd eu hunain. Dylai'r opsiwn bob amser gyd-fynd â gweddi i fyfyrio.

Dylai cerddoriaeth a litwrgïau** a ddefnyddir mewn addoliad adlewyrchu'r gorau o addoliad Anglicanaidd traddodiadol a modern, dylai gysylltu â'r thema ac archwilio'r sanctaidd i addysgu ac ymgysylltu. Dylai cerddoriaeth a ddefnyddir adlewyrchu profiad addoli amrywiol y gymuned Gristnogol ehangach. Dylid bod yn ofalus gyda'r gerddoriaeth a'r litwrgi, dylai ysgolion feddwl am yr hyn sydd fwyaf priodol, ar adeg benodol, ar gyfer bywyd ysbrydol eu cymuned benodol.

* Araith gan David Thomson, Esgob Huntingdon 2014 dyfynnwyd yn The Fruits of the Spirit: A Church of England Discussion Paper on Character Education (The Church of England Education Office 2015) tudalen 13.

** Os oes ysgolion ar y cyd, dylai'r litwrgïau adlewyrchu'r statws hwn.

Ysbrydoli

Gall dysgwyr ac oedolion ddisgwyl i'r addoliad y maent yn dod ar ei draws mewn ysgol Eglwys fod yn ysbrydoledig. Dylai addoli fod yn ffurfiannol ac yn drawsnewidiol: dylai alluogi pob aelod o gymuned yr ysgol i ofyn cwestiynau mawr am bwy ydym ni a pham rydym yn gwneud yr hyn a wnawn. Dylai ysgogi plant, pobl ifanc ac oedolion i weithredu, i feddwl yn wahanol, ac i fyfyrio ar eu hymddygiad a'u gweithredoedd nhw a'r gymuned ehangach. O ganlyniad i addoli ar y cyd ysbrydoledig, dylid eu hysbrydoli i weithredu cymdeithasol. Dylai eu hannog i feddwl yn chwilgar am eu ffydd, eu credoau a/neu argyhoeddiadau athronyddol anghrefyddol.

Bydd yna bob amser rai sy'n anghyfforddus mynd i mewn trwy'r drws addoli agored hwn yn ein hysgolion ac felly mae'r Eglwys yng Nghymru yn cydnabod yr hawl i dynnu'n ôl o addoli ar y cyd ar gyfer y rhieni neu'r bobl ifanc hynny sy'n dymuno arfer yr opsiwn hwn. Dylid egluro hyn, a sut i arfer y dewis hwn, yn llawn ym mholisi addoli cyfunol yr ysgol a chyfeirir ato ar wefan yr ysgol.

* O dan Adran 55 o'r Ddeddf Addysg ac Arolygiadau, mae'n dal yn wir mai dim ond disgyblion mewn addysg chweched dosbarth neu dros oedran ysgol gorfodol (Adran 55). 9) sy'n cael tynnu eu hunain oddi wrth addoli ar y cyd.

Nodau ac amcanion

Mae'r dyhead i ddarparu addoli ar y cyd sy'n gynhwysol, yn wahoddiadol ac yn ysbrydoledig yn seiliedig ar y nodau a'r amcanion canlynol a bydd yn cael ei fonitro a'i sicrhau ansawdd trwy Archwiliad Adran 50 o ysgolion yr Eglwys yng Nghymru

Bydd addoli ar y cyd mewn un o ysgolion yr Eglwys yng Nghymru yn gwneud y canlynol:

Datblygu dealltwriaeth dysgwyr o draddodiadau ac arferion yr Eglwys yng Nghymru
Cyfrannu'n sylweddol at ddatblygiad ysbrydol pob aelod o gymuned yr ysgol
Defnyddio cyfuniad o ddulliau addoli sy'n berthnasol i gyd-destun dysgwyr a chynefin yr ysgol
Cyfleoedd i blant a phobl ifanc gymryd cyfrifoldeb cynyddol am arwain, monitro a gwerthuso addoli ar y cyd
Cyfrannu'n gadarnhaol at les pob aelod o gymuned yr ysgol

Darpariaeth

Mae rhythm addoliad dyddiol yn galluogi dysgwyr ac oedolion i gamu i ffwrdd oddi wrth ofynion atebolrwydd llawer o addysg, gan greu lle i ddod ar draws ffydd yn Nuw. Mae hefyd yn rhoi cyfle i fyfyrio ar gwestiynau mwy o ystyr a phwrpas. Gall plant, pobl ifanc ac oedolion ddisgwyl y bydd arferion addoli cyfunol yr ysgol yn darparu set a rennir o symbolau, arwyddion, geiriau a gweithredoedd sy'n rhoi iaith i'r gymuned y gall dynnu arni, ar adegau o lawenydd a galar. Mae profiad o'r fath yn allweddol i feithrin ymdeimlad o gynefin o fewn cymuned yr ysgol. Boed hynny ar adegau o argyfwng neu ddathlu, mae'r amser hwn a neilltuwyd yn y diwrnod ysgol yn rhoi cyfle i bawb ymgynnull a chefnogi ei gilydd fel cymuned.

Trwy gydol y flwyddyn, gall cymunedau ysgolion eglwysig gwrdd i ddathlu a nodi rhai tymhorau yng nghalendr yr Eglwys, fel y Grawys a'r Adfent. Gall digwyddiadau pwysig eraill yn y flwyddyn ysgol, megis dechrau a diwedd y flwyddyn academaidd, gael eu nodi gan weithredoedd ffurfiol o addoli ar y cyd. Bydd plant, pobl ifanc ac oedolion yn dod ar draws gweddi ac addoliad rheolaidd fel rhan arferol o fywyd ysgol. Bydd y gweithgareddau hyn yn helpu i ddarparu rhythm a llonyddwch fel patrwm o fywyd cymunedol.

Gall rhieni, dysgwyr a phob aelod o gymuned yr ysgol ddisgwyl y bydd addoli mewn ysgol Eglwys yn dilyn strwythur adnabyddadwy a fydd yn helpu i ganolbwyntio addoli ar un syniad. Mae hyn yn helpu i roi trefniadaeth ac eglurder i ddatblygiad y syniad hwnnw, yn ogystal â helpu'r arweinydd i sicrhau bod addoliad yn briodol i'w hoedran/cam ac yn symud i ffwrdd o'i wneud yn gelf perfformio. Gallai hyn fod ar ffurf croeso neu weddi ac yna ystyriaeth o hynt neu stori Feiblaidd y gall y grŵp wedyn fyfyrio arni trwy drafodaeth, gweddi, myfyrdod tawel neu gerddoriaeth. Bydd yn rhywbeth y bydd pawb yn dymuno ei rannu a'i drafod ag eraill yn yr ysgol, yn y gymuned a gartref.

Datblygu arbenigedd a gwybodaeth staff: Hyder drwy broffesiynoldeb

Mae gan rieni, dysgwyr a phob aelod o gymuned yr ysgol hawl i gael eu harwain mewn addoliad gan y rhai sydd â dealltwriaeth gadarn o natur addoli ar y cyd yng nghyd-destun ysgol yr Eglwys a chan y rhai sy'n broffesiynol yn eu dull o weithio gyda phlant, pobl ifanc ac oedolion o bob ffydd a heb ffydd. Felly, dylai fod yn flaenoriaeth adeiladu arbenigedd staff, dysgwyr, clerigwyr ac oedolion eraill wrth hwyluso addoli ar y cyd yn ysgolion yr Eglwys. Er mwyn gwneud hyn, dylai'r ysgolion ganolbwyntio ar sicrhau'r canlynol.

Dylai arweinwyr addoli, gan gynnwys clerigion, gael mynediad i hyfforddiant rheolaidd
Dylai arweinwyr addoli disgyblion gael eu cefnogi, eu hannog a'u hadnoddau i gyfrannu gweithredoedd ystyrlon o addoliad
Dylai arweinwyr addoli, gan gynnwys clerigwyr, gael mynediad at adnoddau cyfredol o ansawdd uchel
Dylai fod gan y corff llywodraethu systemau cadarn ar waith i fonitro effaith addoli'n effeithiol; Bydd y monitro hwn yn cynnwys ac yn rhoi cyfleoedd i ddysgwyr arwain y gwaith monitro a'r gwerthusiad hwn yn ystyrlon. Dylai'r rhai sy'n hwyluso addoli gael y cyfle i dderbyn adborth a chlywed canlyniad gwerthuso
Dylai'r rhai o asiantaethau allanol a grwpiau eglwysig a wahoddir i'r ysgol i hwyluso addoli gael eu hyfforddi a'u briffio'n briodol am yr ysgol, ei chyd-destun a gweledigaeth yr ysgol. Dylid eu cefnogi a'u monitro fel rhan o systemau'r ysgol ar gyfer gwerthuso effaith addoli
Dylai fod aelod o staff a enwir yn gyfrifol am gydaddoli gyda chyfrifoldeb am sicrhau bod polisi ac ymarfer priodol gan gynnwys gweithdrefnau diogelu ar waith ac ar gael i'r cyhoedd