Gala a Fi – Grief and Me (Welsh)

Archebu / To order: Y Lolfa

CYFROL YN TORRI TABŴ GALAR A CHYNNIG CYMORTH YMDOPI
YN Y GYMRAEG

Mae cyfrol a gyhoeddir yr wythnos hon yn ceisio torri’r tabŵ sydd o amgylch galar gan gynnig cymorth drwy gyfrwng y Gymraeg i’r rhai sydd yn ymdopi ag ef.

Mae Galar a Fi yn cynnwys ymateb 14 o bobl sydd wedi bod trwy’r camau o alaru ar ôl colli brawd, chwaer, ffrind, mab, merch, tad, mam neu gymar – a’r ffordd y gwnaethon nhw ddelio â’u galar. Mae’r ymatebion i galar yn y gyfrol yn amrywio o gerddi, llythyron, dyddiadur, ysgrifau i straeon byrion.

Golygwyd y gyfrol gan Esyllt Maelor, sydd wedi profi galar ei hun.

Daw’r llyfr ar ôl cyhoeddi Gyrru drwy Storom (y Lolfa) yn 2015 – cyfrol oedd yn cyflwyno profiadau dirdynnol o fyw trwy salwch meddwl.

‘Yn ei rhagair i’r gyfrol honno nododd Alaw Griffiths iddi fethu dod o hyd i wefannau a llyfrau gyda gwybodaeth ddigonol am salwch meddwl yn y Gymraeg. A does dim byd bron ar gael yn y Gymraeg am alar chwaith,’ eglurodd Esyllt. ‘Os yw darllen yn un ffordd o gwnsela, roeddwn am ddarllen yn Gymraeg. Cwestiynau cwnsela oedden nhw, a minnau eisiau atebion, eisiau gwybod.’

‘Fel gyda salwch meddwl, mae tabŵ yn perthyn i alar hefyd. Ymgais i roi llais i’r di-lais yw’r gyfrol hon,’ meddai Esyllt.

Mae amrywiaeth eang yn y cyfraniadau, a sawl person ifanc yn eu mysg – Luned Rhys a ysgrifennodd gerdd am golli ei thad; Llio Maddocks a ysgrifennodd stori fer am golli ffrind; Sara Maredudd Jones sy’n nodi pa mor bwysig yw siarad ar ôl colli rhywun annwyl; a Manon Gravell a ysgrifennodd ddyddiadur o’r gwyliau olaf yn Sbaen gyda’i thad, Ray Gravell.

Ceir Branwen Haf Williams yn ysgrifennu llythyr at ei thad, Derek, yr awdur Sharon Marie Jones yn siarad â’i mab Ned, Nia Gwyndaf yn siarad â’i gŵr, Eifion Gwynne, Mair Tomos Ifans sy’n gweld galaru fel ‘bod mewn twnnel’ a hiraeth ingol Cris Dafis. Y cyfranwyr eraill yw Dafydd John Pritchard, Arthur Roberts, Iola Lloyd Owen, Manon Steffan Ros a Gareth Roberts.

‘Rwy’n hynod ddiolchgar i’r awduron am eu parodrwydd i rannu a thrwy wneud hynny agor drysau sawl stafell ddirgel i ni fel darllenwyr. Ond os cyfyd yr angen, gobeithio y bydd Galar a Fi o gymorth i chi bryd hynny,’ ychwanegodd Esyllt. ‘Pryd bynnag y byddwch yn troi ato bydd un peth yn aros gyda chi rhwng gwewyr a gofid y tudalennau. Cariad yw hwnnw. A hwnnw’n gariad dwfn, amhrisiadwy.’

Mae Galar a Fi (£7.99, Y Lolfa) ar gael nawr.

Teitl Galar a Fi
Dyddiad cyhoeddi Gorffennaf 2017
Pris & ISBN £7.99   9781784614133
Awdur Esyllt Maelor (golygydd)
Manylion cyswllt Y Lolfa


THE BOOK AIMS TO BREAK THE TABOO AROUND GRIEF AND OFFER SUPPORT IN WELSH  

A book published this week will aim to break the taboo around grief whilst offering supporting through the medium of Welsh to those who are going through grief.

Galar a Fi (Grief and Me) contains the experiences of 14 people who have been through grief after losing a brother, sister, friend, son, daughter, father, mother or lover – and the way they coped with their grief and loss. The responses to grief vary from poems, letters, diaries, essays and short stories.

The volume was compiled and edited by Esyllt Maelor, who has experienced grief herself.

The book follows Gyrru drwy Storom (y Lolfa) which was published in 2015 – a book that presented moving accounts of living with mental health issues.

‘In her preface to that book, Alaw Griffiths noted that she could not find sufficient websites or books on mental health in Welsh. And there’s very little available in Welsh about grief too.’ explained Esyllt, ‘If reading is a form of counselling, then I wanted to read in Welsh.’

‘Like with mental health, there’s a taboo associated with grief too. So this book is an attempt to give a voice to the voiceless,’ said Esyllt.

The contributions are varied – with many young people in ther midst – Luned Rhys who wrote a poem about losing her father; Llio Maddocks who wrote a short story about losing her friend, Mared; Sara Maredudd Jones who notes how important it is to talk after losing a loved one; and Manon Gravell who wrote a diary of her last holiday with her father, Ray Gravell.

Branwen Haf Williams writes a letter to her father, Derek, the author Sharon Marie Jones talks to her son Ned, Nia Gwyndaf talks to her husbans, Eifion Gwynne, Mair Tomos Ifans sees grief as being ‘in a tunnel’ and Cris Dafis conveys his deep hiraeth and longing. The other contributors are Dafydd John Pritchard, Arthur Roberts, Iola Lloyd Owen, Manon Steffan Ros a Gareth Roberts.

‘I am forever grateful to the authors for their willingness to share and in doing to opening many doors for us, the reader. I hope this book will be of help to those who need it,’ added Esyllt, ‘Whenever you find yourself turning to it, I hope that one thing stays with you through the grief and pain of these pages. That thing is love. A deep, priceless love.’

Galar a Fi (£7.99, Y Lolfa) is available now.