Rydym yn byw mewn byd treisgar. Ar lefel fyd-eang, ymddengys y darbwyllwyd eithafwyr o bob cred y medrant hybu eu hachos drwy achosi marwolaeth ac anafiadau i’r rhai y tybiant sy’n elynion iddynt. Yn y Deyrnas Unedig, mae gennym ddiwylliant cynyddol o ddefnyddio cyllyll, sy’n rhy aml o lawer yn arwain at i bobl ifanc gael eu trywanu i farwolaeth, oherwydd i ddadl fynd allan o reolaeth. Caiff bywydau llawn addewid eu diweddu cyn eu hamser yn gyson.
Pan oedd Iesu yn byw yn ein plith, roedd trais o’i amgylch yntau hefyd oherwydd fod y Rhufeiniaid wedi goresgyn Israel. Roedd y Rhufeiniaid yn rheolwyr cas, a chynyddodd mudiadau gwrthwynebiad, wedi’u porthi gan ddicter at reolau a threthi anghyfiawn. Dyma’r sefyllfa a ddioddefwyd gan y rhai oedd yn gwrando ar Iesu ar yr achlysur hwn, wrth iddo gynnig ffyrdd newydd iddynt ymateb. Hyd yma, dysgwyd iddynt hen gyfiawnder llygad am lygad, dant am ddant, y bwriedid iddo gyfyngu dial i fformiwla gysáct, ond yn awr mae’r Iesu’n dweud na ddylai fod unrhyw ddial o gwbl. Bydd hyn yn adlewyrchu cariad amyneddgar a diwahaniaeth Duw, ac yn y ffordd hon bydd Israel yn gwireddu ei galwedigaeth i fod yn olau i’r byd.
Mae Iesu’n rhoi tair enghraifft o’i gariad hael. Os cewch eich taro yn eich wyneb, trowch y foch arall. Os oes unrhyw un eisiau eich clogyn, rhowch eich côt iddo hefyd; ac os yw unrhyw un yn eich gorfodi i fynd un filltir, ewch yr ail. Mae’r enghreifftiau hyn yn rhoi syniad i ni, fel y rhoddodd i wrandawyr bryd hynny, o’r hyn mae Iesu yn ei olygu. Pa bynnag sefyllfa yr ydym ynddi, mae angen i ni feddwl sut y dylem ymddwyn i adlewyrchu cariad hael Duw.
Nid athronydd cadair freichiau oedd Iesu. Rhoddodd ar waith yr hyn a bregethodd; dangosodd y ffordd i ni drwy ymgorffori cariad hael Duw. Pan gafodd ei daro, ni wnaeth daro’n ôl; pan gymerwyd ei ddillad oddi arno, ni wnaeth brotestio, a phan gafodd ei hoelio i’r groes, gweddïodd dros y rhai a’i lladdodd. Torrodd gylch dieflig trais a dial, amsugnodd ef fel sbwng a’i ateb gyda chariad annistryw.
Rydym ni i ddarganfod y cariad hwnnw, i’w drawsnewid ganddo ac wedyn i’w adlewyrchu yn mhob perthynas, yn ein holl gysylltiaddau gyda phobl eraill, fel y caiff ei gynnig i’r byd sydd ag angen mor daer amdano. Felly mae Iesu’n dal i’n dysgu heddiw sut i atal y trais o’n hamgylch.
Huw Rhydderch
Rheithor Saint Andras (Dinas Powys) gyda Llanfihangel-y-pwll
Mathew 5. 38 -48
(38) “Clywsoch fel y dywedwyd, ‘Llygad am lygad, a dant am ddant.’
(39) Ond rwyf fi’n dweud wrthych: peidiwch â gwrthsefyll y sawl sy’n gwneud drwg i chwi. Os bydd rhywun yn dy daro ar dy foch dde, tro’r llall ato hefyd.
(40) Ac os bydd rhywun am fynd â thi i gyfraith a chymryd dy grys, gad iddo gael dy fantell hefyd.
(41) Ac os bydd rhywun yn dy orfodi i’w ddanfon am un cilomedr, dos gydag ef ddau.
(42) Rho i’r sawl sy’n gofyn gennyt, a phaid â throi i ffwrdd oddi wrth y sawl sydd am fenthyca gennyt.
(43) “Clywsoch fel y dywedwyd, ‘Câr dy gymydog, a chasâ dy elyn.’
(44) Ond rwyf fi’n dweud wrthych: carwch eich gelynion, a gweddïwch dros y rhai sy’n eich erlid;
(45) felly fe fyddwch yn blant i’ch Tad sydd yn y nefoedd, oherwydd y mae ef yn peri i’w haul godi ar y drwg a’r da, ac yn rhoi glaw i’r cyfiawn a’r anghyfiawn.
(46) Os carwch y rhai sy’n eich caru chwi, pa wobr sydd i chwi? Onid yw hyd yn oed y casglwyr trethi yn gwneud cymaint â hynny?
(47) Ac os cyfarchwch eich cydnabod yn unig, pa ragoriaeth sydd yn hynny? Onid yw’r Cenhedloedd hyd yn oed yn gwneud cymaint â hynny?
(48) Felly byddwch chwi’n berffaith fel y mae eich Tad nefol yn berffaith.
Y Beibl Cymraeg Newydd © 1988, Argraffiad diwygiedig © 2004 Cymdeithas y Beibl. For more information about the Bible in Welsh visit: www.beiblcymraeg.org. For information about Bible Society and its work visit: www.biblesociety.org.uk