Yn dilyn cyhoeddi argymhellion Confensiwn Cymru yr wythnos hon dywedodd Archesgob Cymru y dylai arweinwyr gwleidyddol Cymru ymrwymo i wneud yr argymhellion hynny yn realiti.

Argymhella’r Confensiwn, a gadeirir gan Syr Emyr Jones-Parry, gynnal refferendwm ar bwerau deddfu llawn i Gymru.

Canmolodd y Dr Barry Morgan drylwyredd yr adroddiad, sy’n archwilio tystiolaethau oddi wrth bobl ledled Cymru, a dywedodd: ‘Yn dilyn astudio ac ymgynghori manwl, daeth Confensiwn Cymru i’r casgliad fod achos llethol dros wneud y Cynulliad Cenedlaethol yn Senedd yng ngwir ystyr y gair trwy roi iddo bwerau deddfu llawn. Ers 1997 dangosodd esiampl Senedd yr Alban y fantais aruthrol o gael set eglur o bwerau, gyda chyfrifoldebau San Steffan a’r Alban wedi’u diffinio’n fanwl.

‘Byddai rhoi i’r Cynulliad bwerau deddfu llawn yn cryfhau democratiaeth yng Nghymru ac yn rhoi inni gyfundrefn sefydlog ac effeithiol o lywodraethu. Gallem wedyn symud ymlaen i daclo anghenion pobl a chymunedau Cymru trwy ddatblygu polisïau ymarferol ac unigryw Gymreig a’u gweithredu’n effeithiol, heb fod yn gaeth i broses gymhleth a llawn rhwystredigaethau o drosglwyddo pwerau.
 

‘Credaf fod cenedligrwydd a threftadaeth Cymru yn rhoddion oddi wrth Dduw y dylem lawenhau ynddynt ac a gyfoethogid gyda mwy o ymreolaeth. Ar yr un pryd, mae’r rhoddion hyn, ein nodweddion unigryw ein hunain, yn rhoddion nid yn unig i ni ond er cyfoethogi dynolryw.’